Facebook Twitter youtube Tiktok

Xử lý các vụ việc vi phạm có dấu hiệu tội phạm hình sự trong lĩnh vực Hải quan

(HQ Online) - Nhằm đảm bảo công tác xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC) trong lĩnh vực hải quan được thực hiện đúng với tình tiết thực tế của vụ việc và phù hợp với quy định, Vụ Pháp chế được giao chủ trì tham mưu tổ chức Hội nghị toàn Ngành thống nhất cách thức phối hợp trong việc trao đổi, tham gia ý kiến chuyên môn; quan điểm và cách thức xác định dấu hiệu vi phạm hình sự/ hành chính trong lĩnh vực hải quan cũng như xây dựng thư mục trên hệ thống quản lý văn bản và điều hành tập trung (Edoc). Để hiểu rõ hơn, Tạp chí Hải quan đã có cuộc trao đổi với ông Trần Việt Hưng (ảnh), Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế về vấn đề này.
Ngành Hải quan xử lý 6.653 vụ việc vi phạm trong 5 tháng Hải quan Lạng Sơn: Phát huy hiệu quả công tác xử lý vi phạm hành chính về hải quan Hiệu quả phối hợp xử lý vụ việc có dấu hiệu hình sự trong lĩnh vực hải quan

Ông có thể giới thiệu về thư mục được mở trên edoc, mục đích, đối tượng hướng tới là gì?

Hoạt động XNK hàng hóa ngày càng đa dạng kéo theo đó vấn đề vi phạm xảy ra trong lĩnh vực này cũng ngày càng phức tạp, tinh vi. Trong đó, không ít những vụ việc không chỉ dừng lại ở câu chuyện quản lý hành chính nữa mà đã phải xử lý theo con đường tố tụng hình sự. Tuy nhiên, việc xác định hướng xử lý theo vi phạm hành chính hay tội phạm hình sự không phải dễ dàng. Đây là một vấn đề “nóng”, đang rất được cơ quan Hải quan quan tâm, cũng là một vấn đề mà các đoàn thanh tra, kiểm tra ngoài Ngành có những kiến nghị, yêu cầu quyết liệt với cơ quan Hải quan.

Tại Chỉ thị số 1036/CT-TCHQ ngày 10/3/2023 của Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan yêu cầu nghiên cứu ban hành cẩm nang hướng dẫn, liệt kê các dấu hiệu có nguy cơ bỏ lọt giữa hành chính và hình sự, đưa ra dẫn chứng, vụ việc cụ thể để các đơn vị thực hiện thống nhất trong toàn Ngành. Đây là một trong những nội dung nằm trong chương trình công tác trọng tâm của Tổng cục Hải quan năm 2023. Đặc biệt, Vụ Pháp chế được giao chủ trì tham mưu tổ chức Hội nghị toàn Ngành thống nhất các thức phối hợp trong việc trao đổi, tham gia ý kiến chuyên môn; quan điểm và cách thức xác định dấu hiệu vi phạm hình sự/ hành chính trong lĩnh vực hải quan.

ông Trần Việt Hưng, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế.
Ông Trần Việt Hưng, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế.

Trước khi tổ chức hội nghị, Vụ Pháp chế xây dựng thư mục với tiêu đề “RÚT KINH NGHIỆM XỬ LÝ CÁC VỤ VIỆC VPHC CÓ DẤU HIỆU TỘI PHẠM HÌNH SỰ TRONG LĨNH VỰC HẢI QUAN”. Thư mục nhằm hỗ trợ cho tất cả CBCC Hải quan, đặc biệt là các công chức trực tiếp làm công tác XLVPHC, chống buôn lậu tham khảo các kinh nghiệm; nhận thức được những phức tạp, bất cập trong vấn đề xử lý hành chính những vụ việc có dấu hiệu tội phạm; nhận thức được và thực sự chú trọng đến việc xác định hướng xử lý đối với vụ việc vi phạm cụ thể. Đồng thời, đảm bảo cho việc XLVPHC trong lĩnh vực hải quan đúng với tình tiết thực tế của vụ việc và phù hợp với quy định của pháp luật; đảm bảo nguyên tắc xử lý “đúng người, đúng tội”, không hình sự hóa các quan hệ kinh tế cũng như không hành chính hóa các vụ việc có dấu hiệu hình sự. Các đơn vị có thể nghiên cứu, chủ động tham khảo để vận dụng phù hợp với địa bàn, loại hình, tình huống phát sinh ở đơn vị mình.

Thư mục được đặt trong phần Sổ tay nghiệp vụ gồm 7 phần tương ứng với các vụ việc vi phạm trong các mảng nghiệp vụ cụ thể như: các vụ vi phạm về thuế, các vụ vi phạm về kiểm soát hải quan, các vụ vi phạm về chính sách quản lý mặt hàng…

Vậy theo ông tiêu chí lựa chọn những vụ việc điển hình này là gì?

Trong hàng chục nghìn vụ VPHC xảy ra trung bình mỗi năm, việc lựa chọn một vụ việc để gọi “điển hình”, đưa vào thư mục chung cho toàn Ngành phải đáp ứng các tiêu chí: trước hết là vụ việc phải đặc thù cho địa bàn, lĩnh vực hoạt động, loại hình XNK, ví dụ: ở tuyến đường hàng không thì vụ việc điển hình là vi phạm về khai hải quan của người XNC, ở tuyến biên giới đường bộ là vi phạm về kiểm soát hải quan, hay đối với loại hình gia công, sản xuất XK thì vi phạm phổ biến về thuế…

Tiếp theo, vụ việc điển hình được lựa chọn và đưa vào cẩm nang theo hai hướng: hướng thứ nhất, vụ việc có quy trình xử lý rõ ràng, hồ sơ thiết lập chặt chẽ, thể hiện được quan điểm của cơ quan Hải quan, có quan điểm, ý kiến của cơ quan tiến hành tố tụng về đánh giá dấu hiệu tội phạm. Theo đó, có cả vụ việc đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính, có vụ việc có quyết định khởi tố hình sự, có cả vụ việc có bản án hành chính/quyết định của Tòa án về việc quyết định xử phạt của cơ quan Hải quan bị khởi kiện; hướng thứ 2: vụ việc xử lý còn sơ sài, thiếu chặt chẽ trong thiết lập hồ sơ, căn cứ xử lý không rõ, thậm chí quan điểm xử lý của cơ quan Hải quan hoặc cơ quan tiến hành tố tụng chưa phù hợp.

Thư mục này có được cập nhật thường xuyên không, thưa ông?

Ngoài những vụ việc do các đơn vị cung cấp, Vụ Pháp chế là đơn vị chủ trì còn chủ động thu thập, đánh giá trên cơ sở các hồ sơ vụ việc Vụ Pháp chế trực tiếp tham gia hướng dẫn, phối hợp với các đơn vị trong ngành liên quan đến công tác XLVPHC. Vụ Pháp chế cũng là đơn vị đưa ra những đánh giá, bài học kinh nghiệm dưới góc nhìn tổng thể của đơn vị được giao tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra về công tác XLVPHC trong toàn Ngành.

Định kỳ vào quý 4 hàng năm hoặc đột xuất (theo yêu cầu công tác), các đơn vị trực tiếp làm công tác XLVPHC cung cấp cho Vụ Pháp chế những nội dung có liên quan đến các vụ việc XLVPHC hoặc hình sự điển hình mà đơn vị đã thực hiện hoặc hướng dẫn thực hiện.

Kể từ ngày 31/8, thư mục này được mở trên hệ thống edoc. Ảnh: H.Nụ
Kể từ ngày 31/8, thư mục này được mở trên hệ thống edoc. Ảnh: H.Nụ

Vụ Pháp chế rất mong muốn đây thực sự là một cẩm nang “sống” được duy trì, quan tâm thường xuyên và phát huy được hiệu quả trong thực tiễn công tác XLVPHC của ngành Hải quan.

Ông có đánh giá, nhận định gì về khả năng áp dụng của cẩm nang này?

Cẩm nang là tập hợp những vụ việc vi phạm có dấu hiệu tội phạm đã được cơ quan Hải quan quyết định XLVPHC hoặc một số vụ việc có quyết định khởi tố vụ án hình sự. Sau mỗi vụ việc, Vụ Pháp chế đã rút ra đánh giá và bài học kinh nghiệm. Đặt trong tổng thể cả Ngành với nhiều loại hình, địa bàn XNK, các đơn vị sẽ tự nhận thấy cách thức điều tra, xác minh, thu thập tài liệu, chứng từ, đánh giá mức độ tin cậy của các chứng từ, tài liệu của mình đã đúng hướng, đảm bảo triệt để hay chưa.

Ngoài ra, qua các vụ việc có ý kiến của cơ quan tiến hành tố tụng, có thể đánh giá được cách thức phối hợp, sự tham gia của cơ quan tiến hành tố tụng khi xác định và đưa ra hướng xử lý vụ việc là ở mức độ nào? Có thực sự cần thiết và giải quyết triệt để được vấn đề hay không? Qua đó, tự bản thân công chức Hải quan, những người được pháp luật trao thẩm quyền XLVPHC hay khởi tố hình sự thật sự chủ động hơn nữa khi quyết định xử lý, đảm bảo nguyên tắc xử lý hành chính kịp thời, nghiêm minh, đúng quy định.

Các đơn vị có thể nghiên cứu, chủ động tham khảo để vận dụng phù hợp với địa bàn, loại hình, tình huống phát sinh ở đơn vị mình. Tuy nhiên, không giống như “án lệ” của Tòa án, cẩm nang này không có giá trị giải thích pháp luật hay làm rõ những quy định của pháp luật còn có cách hiểu khác nhau.

Xin cảm ơn ông!

Hồng Nụ (Thực hiện)

Tin liên quan

Bài 3: Tự nguyện tuân thủ pháp luật là động lực để doanh nghiệp phát triển

Bài 3: Tự nguyện tuân thủ pháp luật là động lực để doanh nghiệp phát triển

Sau 2 năm triển khai thí điểm Chương trình khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan đã có 295 DN tham gia; 80% tăng mức độ tuân thủ hoặc giữ nguyên mức độ tuân thủ, tăng tỷ lệ luồng Xanh, giảm tỷ lệ luồng Vàng, Đỏ. Với kết quả đạt được, ngày 4/12/2024, Tổng cục Hải quan (nay là Cục Hải quan) ban hành Quyết định số 2790/QĐ-TCHQ chính thức triển khai Chương trình khuyến khích DN tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan. Tạp chí Kinh tế-Tài chính có cuộc phỏng vấn bà Vũ Thị Phương, Phó trưởng Ban Quản lý rủi ro (thuộc Cục Hải quan) về vấn đề này.
Hải quan Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm và thách thức trong thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách

Hải quan Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm và thách thức trong thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách

Ngày 10/7/2025, đoàn công tác của Ủy ban Cải cách thuế của Tổng thống Tanzania do Đại sứ Tarishi, Phó Chủ tịch Ủy ban dẫn đầu đã có buổi làm việc tại Cục Hải quan trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc của đoàn tại Việt Nam.
Không phải xuất trình Giấy chứng nhận kiểm dịch sầu riêng XK cho cơ quan Hải quan

Không phải xuất trình Giấy chứng nhận kiểm dịch sầu riêng XK cho cơ quan Hải quan

Đó là trả lời của Cục Hải quan đối với đề nghị của Công ty TNHH TS Food liên quan đến bảo vệ mã chứng nhận của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đối với mặt hàng sầu riêng đông lạnh XK sang Trung Quốc.
Triển khai quyết liệt các giải pháp, Hải quan khu vực IV thu ngân sách hơn 7.620 tỷ đồng

Triển khai quyết liệt các giải pháp, Hải quan khu vực IV thu ngân sách hơn 7.620 tỷ đồng

Đến tháng 8/2025, Chi cục Hải quan khu vực IV thu ngân sách được 7.620,26 tỷ đồng, đạt gần 67% chỉ tiêu được giao cả năm.
4 đảng viên Đảng bộ Chi cục Hải quan khu vực VIII vinh dự nhận Huy hiệu Đảng

4 đảng viên Đảng bộ Chi cục Hải quan khu vực VIII vinh dự nhận Huy hiệu Đảng

Đảng viên Đảng bộ Chi cục Hải quan khu vực VIII vinh dự được Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh Quảng Ninh trao Huy hiệu Đảng nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9.
Không gian trải nghiệm của Cục Hải quan tại Triển lãm 80 năm ngành Tài chính Việt Nam

Không gian trải nghiệm của Cục Hải quan tại Triển lãm 80 năm ngành Tài chính Việt Nam

Ngày 28/8/2025, trong khuôn khổ Triển lãm “80 năm ngành Tài chính Việt Nam - Kiến tạo và Phát triển” diễn ra tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia (xã Đông Anh, Hà Nội), gian trưng bày của Cục Hải quan đã trở thành điểm thu hút trong khu vực Không gian tương tác Tài chính số, nhận được sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Bộ Tài chính và đông đảo đại biểu tham dự.
Hải quan Móng Cái tích cực hỗ trợ khối doanh nghiệp kho ngoại quan

Hải quan Móng Cái tích cực hỗ trợ khối doanh nghiệp kho ngoại quan

Nhờ hướng dẫn tận tình, thái độ phục vụ chuyên nghiệp của công chức Hải quan đã giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian thông quan và kiểm soát tốt hoạt động tại kho ngoại quan.
Thực hiện thí điểm thông quan tập trung từ 1/10/2025

Thực hiện thí điểm thông quan tập trung từ 1/10/2025

Theo kế hoạch, từ 1/10/2025, Cục Hải quan triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III và Chi cục Hải quan khu vực V.
Hải quan Hà Nam phổ biến chính sách mới cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Hải quan Hà Nam phổ biến chính sách mới cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Ngày 27/8, Hải quan Hà Nam (Chi cục Hải quan khu vực IV) tổ chức Hội nghị đối thoại Hải quan – Doanh nghiệp năm 2025 với đại diện các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu tại đơn vị quản lý.
Hải quan Móng Cái tổ chức Lễ dâng hoa tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh

Hải quan Móng Cái tổ chức Lễ dâng hoa tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh

Ngày 26/8/2025, tại Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh (cửa khẩu Bắc Luân, phường Móng Cái 1, Quảng Ninh), Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Chi cục hải quan khu vực VIII) tổ chức Lễ dâng hoa tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Doanh nghiệp nâng cao niềm tin và giá trị thương hiệu nhờ tuân thủ pháp luật hải quan

Doanh nghiệp nâng cao niềm tin và giá trị thương hiệu nhờ tuân thủ pháp luật hải quan

Ngày 4/12/2024, Tổng cục Hải quan (nay là Cục Hải quan, Bộ Tài chính) đã ban hành Quyết định số 2790/QĐ-TCHQ về việc ban hành Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan. Ông Chung Wonseok, Tổng giám đốc Công ty Hana Micron Vina (doanh nghiệp thành viên) đã trả lời phỏng vấn Tạp chí Kinh tế-Tài chính xung quanh Chương trình này.
Nợ thuế quá 90 ngày, 2 doanh nghiệp bị áp dụng biện pháp cưỡng chế

Nợ thuế quá 90 ngày, 2 doanh nghiệp bị áp dụng biện pháp cưỡng chế

Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Chi cục Hải quan khu vực VI) ban hành quyết định cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế bằng biện pháp trích tiền từ tài khoản/ yêu cầu phong tỏa tài khoản của đối tượng bị cưỡng chế tại Kho bạc Nhà nước, tổ chức tín dụng đối với 2 DN nợ thuế quá 90 ngày.
Thanh niên Hải quan Bắc Ninh-Bắc Giang phối hợp tổ chức Chương trình “Nâng bước chân em đến trường”

Thanh niên Hải quan Bắc Ninh-Bắc Giang phối hợp tổ chức Chương trình “Nâng bước chân em đến trường”

Chi Đoàn Hải quan Bắc Ninh – Bắc Giang (Chi cục Hải quan khu vực V) vừa phối hợp với Đoàn Thanh niên xã Đồng Kỳ, Công ty Cổ phần thời trang Hà Thanh, Công ty Cổ phần may xuất khẩu Hà Phong tổ chức Chương trình “Nâng bước chân em đến trường” năm học 2025 – 2026 tại xã Đồng Kỳ, tỉnh Bắc Ninh.
Hải quan khu vực V “bắt tay” giúp doanh nghiệp cải thiện mức độ tuân thủ

Hải quan khu vực V “bắt tay” giúp doanh nghiệp cải thiện mức độ tuân thủ

Các doanh nghiệp cần phải có nghĩa vụ chấp hành đúng pháp luật bằng việc phối hợp chặt chẽ với cơ quan Hải quan để đánh giá lại thực trạng của việc tuân thủ pháp luật hải quan nhằm chỉ rõ các yếu tố, nguyên nhân ảnh hưởng đến mức độ tuân thủ; từ đó có kế hoạch cụ thể từng bước cải thiện, nâng mức tuân thủ.
Doanh nghiệp đánh giá cao công tác hỗ trợ của Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 1

Doanh nghiệp đánh giá cao công tác hỗ trợ của Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 1

Ngày 26/8, Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 1 tổ chức hội nghị đối thoại với trên 200 doanh nghiệp làm thủ tục XNK thường xuyên trên địa bàn. Bên cạnh việc nêu câu hỏi đề nghị được hướng dẫn, nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận và đánh giá cao công tác hỗ trợ của cơ quan Hải quan trong thời gian qua.
Hải quan Chi Ma ấn tượng với số thu ngân sách

Hải quan Chi Ma ấn tượng với số thu ngân sách

Vừa tạo thuận lợi trong thông quan hàng hóa, vừa chống thất thu ngân sách là 2 mục tiêu quan trọng để Hải quan cửa khẩu Chi Ma (Chi cục Hải quan khu vực VI) phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ thu NSNN với những con số ấn tượng.
Xem thêm
toan-phat-group
buu-dien-viet-nam
cong-ty-tnhh-vsl-viet-nam
thaco-thilogi-1-thang-dien-dan-hq-dn

Tin mới

Nhiều giải pháp ngăn chặn hàng giả, hàng lậu tại thị trường nội địa

Nhiều giải pháp ngăn chặn hàng giả, hàng lậu tại thị trường nội địa

Nhằm ngăn chặn tình hình buôn lậu, sản xuất và kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, các cơ quan Quản lý thị trường cùng đơn vị chức năng đã tăng cường phối hợp, kiểm soát, ngăn chặn nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Thủ tục hải quan với phương tiện vận tải XNC qua cửa khẩu biên giới đường bộ

Thủ tục hải quan với phương tiện vận tải XNC qua cửa khẩu biên giới đường bộ

Cục Hải quan hướng dẫn thực hiện thủ tục hải quan với phương tiện vận tải XNC qua cửa khẩu biên giới đường bộ được quy định tại Nghị định 167/2025/NĐ-CP.
Chặn xe tải chở hơn 6.600 sản phẩm mỹ phẩm không rõ nguồn gốc

Chặn xe tải chở hơn 6.600 sản phẩm mỹ phẩm không rõ nguồn gốc

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện trên xe có 108 thùng carton chứa 6.663 sản phẩm mỹ phẩm các loại, đều mang tem, nhãn nước ngoài.
Triển khai quyết liệt các giải pháp, Hải quan khu vực IV thu ngân sách hơn 7.620 tỷ đồng

Triển khai quyết liệt các giải pháp, Hải quan khu vực IV thu ngân sách hơn 7.620 tỷ đồng

Tháng 8/2025, Chi cục Hải quan khu vực IV tiếp tục thực hiện quyết liệt các giải pháp thu ngân sách nhà nước.
(INFOGRAPHICS): Các trường hợp được khai bổ sung trên tờ khai hải quan

(INFOGRAPHICS): Các trường hợp được khai bổ sung trên tờ khai hải quan

Khai bổ sung hồ sơ hải quan là việc khai sửa đổi, bổ sung thông tin tờ khai hải quan và nộp các chứng từ liên quan đến khai sửa đổi thông tin tờ khai hải quan.
(INFOGRAPHICS): 7 tháng năm 2025 - FDI thực hiện cao nhất cùng kỳ 5 năm

(INFOGRAPHICS): 7 tháng năm 2025 - FDI thực hiện cao nhất cùng kỳ 5 năm

7 tháng năm 2025 vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện tại Việt Nam ước đạt 13,6 tỷ USD, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm 2024, cao nhất của 7 tháng trong 5 năm qua.
(INFOGRAPHICS): Siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh, xuất nhập khẩu vàng

(INFOGRAPHICS): Siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh, xuất nhập khẩu vàng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP về quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu vàng, có hiệu lực từ ngày 26/8/2025.
(INFOGRAPHICS): 7 tháng năm 2025: Xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh

(INFOGRAPHICS): 7 tháng năm 2025: Xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh

Tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 262,44 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm 2024, nhập khẩu đạt 252,26 tỷ USD, tăng 17,9%.
(INFOGRAPHICS): Cơ cấu tổ chức Thuế tỉnh Đắk Lắk

(INFOGRAPHICS): Cơ cấu tổ chức Thuế tỉnh Đắk Lắk

Từ ngày 1/7/2025, ngành Thuế đã ổn định về tổ chức bộ máy, nhân sự của Thuế tỉnh, thành phố để hoạt động thông suốt theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tạp chí Kinh tế - Tài chính giới thiệu đến bạn đọc thông tin cơ bản về nhân sự lãnh đạo, cơ cấu tổ chức Thuế tỉnh Đắk Lắk.
(INFOGRAPHICS): Cơ cấu tổ chức Thuế thành phố Hải Phòng

(INFOGRAPHICS): Cơ cấu tổ chức Thuế thành phố Hải Phòng

Tạp chí Kinh tế - Tài chính giới thiệu đến bạn đọc thông tin cơ bản về nhân sự lãnh đạo, cơ cấu tổ chức Thuế thành phố Hải Phòng.
Phiên bản di động