Facebook Twitter youtube Tiktok

Chế biến sâu- hướng đi không thể đảo ngược của doanh nghiệp ngành cá tra

Mỗi năm xuất khẩu đạt 2 tỷ USD, nhưng sản phẩm cá tra xuất khẩu chủ yếu là sơ chế. Việc gia tăng sản phẩm chế biến sâu đối với mặt hàng chủ lực này không còn là sự lựa chọn, mà là con đường tất yếu của doanh nghiệp ngành cá tra.
Colagen chế biến từ phụ phẩm cá tra. Ảnh: T.H
Colagen chế biến từ phụ phẩm cá tra của Công ty CP Vĩnh Hoàn. Ảnh: T.H

Chủ yếu xuất khẩu thô

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), trong hơn hai thập kỷ qua, ngành cá tra Việt Nam đã tạo dựng được vị thế không thể phủ nhận trên thị trường thế giới.

Với kim ngạch thường xuyên vượt mốc 2 tỷ USD mỗi năm, cá tra đã góp phần đưa Việt Nam trở thành cường quốc xuất khẩu (XK) thủy sản. Tuy nhiên, chuỗi giá trị của cá tra Việt Nam vẫn còn phụ thuộc nhiều vào các dòng sản phẩm sơ chế, giá trị gia tăng thấp, điển hình là phile đông lạnh.

Khi thế giới đang chuyển động theo hướng gia tăng hàm lượng công nghệ, phát triển kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường, một cấu trúc XK dựa quá nhiều vào sản phẩm thô là điều không thể kéo dài.

Cuộc cạnh tranh khốc liệt về giá, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng toàn cầu, và mới đây là chính sách thuế 20% từ Mỹ – tất cả có thể đang đẩy ngành cá tra Việt Nam vào một giai đoạn tái cấu trúc bắt buộc.

Ông Trần Văn Lĩnh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thủy sản và Thương mại Thuận Phước nhận định, chế biến sâu là cách tiếp cận mới của doanh nghiệp khi trình độ chế biến của ngành thủy sản Việt Nam được đánh giá cao hàng đầu thế giới và lợi thế nguyên liệu giá rẻ không còn.

Theo ông Lĩnh, không chỉ nguyên liệu tôm mà cá của Việt Nam cũng đang có giá thành cao hơn nhiều nước trên thế giới nên bắt buộc phải đi vào sản phẩm giá trị gia tăng. Lợi thế của Việt Nam là tay nghề của người lao động cao, chịu khó, tuân thủ các quy định khắt khe về an toàn thực phẩm của thế giới.

Trên thực tế, nhờ chế biến sâu, nhiều doanh nghiệp đã giữ vững thị trường trong những giai đoạn khó khăn.

Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, nửa đầu tháng 6/2025, XK cá tra của Việt Nam đạt 86 triệu USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế XK tính đến ngày 15/6/2025, XK cá tra đạt 915 triệu USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2024.

Trong đó, nhóm sản phẩm phile đông lạnh tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chiếm trên 80% tổng giá trị XK, với mức tăng trưởng 10%.

Kết quả trên cho thấy nhu cầu thị trường đối với các dòng sản phẩm có hàm lượng chế biến cao đang tăng lên rất nhanh, và các DN đã bắt đầu phản ứng bằng cách mở rộng danh mục sản phẩm.

Nhưng nhìn từ góc độ chiến lược, đây mới chỉ là bước khởi đầu chưa phải một cuộc dịch chuyển mạnh mẽ đủ để bảo vệ ngành trước những “cú sốc” bên ngoài.

Gia tăng chế biến sâu

Theo các chuyên gia, dù muốn hay không, ngành cá tra đang bị đẩy vào giai đoạn sản phẩm sơ chế giá trị thấp không còn đảm bảo tính cạnh tranh. Những biến động thương mại như thuế Mỹ cũng là cú thúc mạnh hơn cho một quá trình đã âm ỉ từ lâu.

Chuyển dịch sang chế biến sâu không chỉ là một xu hướng, mà là điều bắt buộc để tồn tại. Doanh nghiệp nào còn chần chừ trong việc tái cấu trúc danh mục, đầu tư công nghệ và xây dựng thương hiệu thì sẽ sớm bị thị trường bỏ lại phía sau. Trái lại, những đơn vị dám thay đổi, dám đầu tư và đi trước sẽ giữ lại phần giá trị cao nhất của con cá tra Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hiện thuế đối ứng của Mỹ đang tạo ra áp lực lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, nhất là trong bối cảnh giá nguyên liệu, chi phí logistics và tỷ giá đều có biến động bất lợi.

Mức thuế đối ứng được công bố sẽ tác động trực tiếp đến nhóm sản phẩm phile đông lạnh vốn đang chiếm tỷ trọng lớn. Với biên lợi nhuận gộp ngành trung bình chỉ 8–12%, thuế đối ứng có thể khiến nhiều đơn hàng trở nên không còn hiệu quả.

Cụ thể, đối với các lô hàng phi lê đông lạnh xuất khẩu sang Mỹ với giá FOB trung bình 2,6–2,8 USD/kg, thuế đối ứng sẽ khiến giá sau thuế bị đội lên trong khi giá bán tại thị trường Mỹ không thể điều chỉnh tương ứng ngay.

Nếu doanh nghiệp phải tự “gánh” toàn bộ phần chênh lệch, nhiều hợp đồng sẽ không còn đạt điểm hòa vốn. Điều này buộc các doanh nghiệp phải cân nhắc nghiêm túc đến việc chuyển hướng sang sản phẩm chế biến sâu, không chỉ để đa dạng hóa danh mục, mà còn để phân tán rủi ro và tối ưu cấu trúc chi phí trong dài hạn.

Hiện một số doanh nghiệp đầu ngành như Công ty CP Vĩnh Hoàn đã sớm đi trước trong xu hướng này. Vĩnh Hoàn công bố khoản đầu tư 26 triệu USD nhằm đa dạng hóa sản phẩm và tối ưu chi phí trước áp lực thuế Mỹ.

Không chỉ vậy, tại hội chợ SEAFOOD EXPO NORTH AMERICA 2025 mới đây, doanh nghiệp này đã giới thiệu loạt sản phẩm chế biến sâu như surimi cá tra, cá tra tẩm bột đóng khay, và bánh bao nhân cá tra hấp chín, cho thấy họ đã chuyển hướng rõ rệt sang các dòng hàng phục vụ thị trường cao cấp.

Tuy nhiên, theo VASEP, hiện nay, số lượng doanh nghiệp có đủ năng lực đầu tư chế biến sâu vẫn còn hạn chế. Phần lớn các đơn vị nhỏ và vừa chưa có dây chuyền tự động hóa, chưa xây dựng được đội ngũ nghiên cứu, phát triển hoặc chưa tiếp cận được các chuỗi phân phối đòi hỏi sản phẩm tiện lợi, có thương hiệu. Đây là điểm nghẽn khiến quá trình chuyển dịch cấu trúc sản phẩm diễn ra chậm và thiếu đồng đều.

Không chỉ Mỹ, nhiều thị trường khác như châu Âu, Canada, Nhật Bản, Mexico... cũng đang yêu cầu sản phẩm có mức độ chế biến cao hơn. Họ không chỉ cần một miếng phile, mà cần một sản phẩm có thể dùng được ngay: chín sẵn, đóng gói sạch, kèm nước sốt, thậm chí được thiết kế theo khẩu phần phù hợp cho kênh bán lẻ hiện đại hoặc nhà hàng. Tức là không còn là "nguyên liệu thủy sản", mà là thực phẩm thủy sản hoàn chỉnh.

Trên thực tế, các nhà nhập khẩu Mỹ và EU đang tăng đơn hàng đối với nhóm sản phẩm pangasius chế biến – chủ yếu từ Việt Nam, do các nước cạnh tranh như Ấn Độ, Indonesia chưa có năng lực chế biến đủ sâu.

Lê Thu

Tin liên quan

Tăng cường truy xuất nguồn gốc, đảm bảo chất lượng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu

Tăng cường truy xuất nguồn gốc, đảm bảo chất lượng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu

Ngày 29/8, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký ban hành Công điện số 150/CĐ-TTg về việc tăng cường truy xuất nguồn gốc, đảm bảo chất lượng và uy tín sản phẩm nông, lâm, thủy sản Việt Nam XK.
Xuất khẩu gần 283 tỷ USD, doanh nghiệp FDI chiếm hơn 74%

Xuất khẩu gần 283 tỷ USD, doanh nghiệp FDI chiếm hơn 74%

Các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiệp nước ngoài (FDI) chiếm ưu thế rất lớn ở các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực như máy vi tính, điện thoại…
Thanh lý nguyên liệu của doanh nghiệp chế xuất theo hình thức xuất khẩu

Thanh lý nguyên liệu của doanh nghiệp chế xuất theo hình thức xuất khẩu

Cục Hải quan vừa có công văn trả lời vướng mắc của Công ty TNHH Logistics Shibusawa Việt Nam liên quan đến việc thanh lý nguyên liệu của DN chế xuất theo hình thức XK.
Bất chấp biến động, xuất khẩu cá tra vẫn tăng trưởng 2 con số

Bất chấp biến động, xuất khẩu cá tra vẫn tăng trưởng 2 con số

Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, kim ngạch XK cá tra trong 7 tháng năm 2025 đạt hơn 1,2 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ 2024. Đây là con số cho thấy sự bền bỉ của ngành trước những thách thức từ thị trường và chính sách quốc tế.
Cần Thơ nâng cao giá trị hàng nông sản hướng tới xuất khẩu bền vững

Cần Thơ nâng cao giá trị hàng nông sản hướng tới xuất khẩu bền vững

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam vừa tổ chức Hội thảo “Tác động của các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới đến XK bền vững các mặt hàng nông sản chủ lực của TP Cần Thơ”.
Gỡ 'điểm nghẽn' hạ tầng logistics, thúc đẩy xuất nhập khẩu

Gỡ 'điểm nghẽn' hạ tầng logistics, thúc đẩy xuất nhập khẩu

Những “điểm nghẽn” về hạ tầng do tốc độ đô thị hoá nhanh, hạ tầng giao thông thiếu đồng bộ giữa các tỉnh, thể chế, quy trình, thủ tục chồng chéo đang khiến chi phí logistics tăng cao, thời gian vận chuyển kéo dài dẫn tới giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Việt Nam xuất siêu sang Singapore hơn 2 tỷ SGD

Việt Nam xuất siêu sang Singapore hơn 2 tỷ SGD

Theo thống kê 7 tháng năm 2025, thương mại Việt Nam – Singapore đạt hơn 23 tỷ SGD, tăng 26,1% so với cùng kỳ, trong đó hàng Việt xuất siêu sang Singapore hơn 2 tỷ SGD, khẳng định sức bật tại thị trường khu vực.
Ngành gạch ốp lát Việt siết chặt phòng tuyến chống bán phá giá

Ngành gạch ốp lát Việt siết chặt phòng tuyến chống bán phá giá

Thị trường gạch ốp lát Việt Nam đang đứng trước một cuộc điều tra quan trọng, khi Bộ Công Thương chính thức khởi xướng điều tra chống bán phá giá (CBPG) đối với một số sản phẩm gạch gốm, sứ ốp lát nhập khẩu từ Ấn Độ. Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo ra một lá chắn pháp lý vững chắc, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho ngành sản xuất trong nước đang đối mặt với những thách thức từ hàng nhập khẩu giá rẻ.
Khai trương chuyến vận tải container đầu tiên Hải Phòng-Vũng Áng

Khai trương chuyến vận tải container đầu tiên Hải Phòng-Vũng Áng

Ngày 20/8, Công ty CP cảng Quốc tế Lào - Việt (Hà Tĩnh) thông tin vừa phối hợp cùng Tập đoàn Macstar (Macstar Group) chính thức đưa tuyến vận tải container Hải Phòng - Vũng Áng - Hải Phòng vào hoạt động.
Chưa gỡ được nút thắt, doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ vẫn gặp khó

Chưa gỡ được nút thắt, doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ vẫn gặp khó

Những nút thắt về quy định trong hoạt động đánh bắt, chế biến và xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam chưa được tháo gỡ, xuất khẩu cá ngừ khó bứt phá trong những tháng cuối năm.
Gia Lai xúc tiến xuất khẩu nông sản vào thị trường 1,5 tỷ dân

Gia Lai xúc tiến xuất khẩu nông sản vào thị trường 1,5 tỷ dân

Thị trường Trung Quốc rộng lớn và giàu tiềm năng được xem là cơ hội vàng để Gia Lai đẩy mạnh xuất khẩu nông sản chủ lực, từ cà phê, hồ tiêu, cao su đến trái cây và dược liệu.
Việt Nam vươn lên vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo

Việt Nam vươn lên vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo

Bất chấp giá gạo thế giới sụt giảm mạnh do nguồn cung dồi dào, xuất khẩu gạo của Việt Nam vẫn ghi nhận tăng trưởng về sản lượng. Với hơn 5,5 triệu tấn xuất khẩu trong 7 tháng năm 2025, Việt Nam đã chính thức vượt Thái Lan, trở thành quốc gia xuất khẩu gạo lớn thứ hai toàn cầu, chỉ sau Ấn Độ.
Giải pháp nào để gạo Việt giữ vị trí xuất khẩu thứ hai thế giới?

Giải pháp nào để gạo Việt giữ vị trí xuất khẩu thứ hai thế giới?

Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản số 7697/VPCP-NN ngày 18/8/2025 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính về giải pháp để gạo Việt giữ vị trí xuất khẩu thứ hai thế giới.
Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản hướng đến mục tiêu 100 tỷ USD

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản hướng đến mục tiêu 100 tỷ USD

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam đang cho thấy nhiều tín hiệu khởi sắc, với lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) và nhu cầu nhập khẩu toàn cầu hồi phục mạnh. Mục tiêu 70 tỷ USD trong năm 2025 sẽ là bước đệm quan trọng để ngành hướng tới cột mốc 100 tỷ USD giai đoạn 2026–2030.
Thị trường rau quả Việt bứt tốc

Thị trường rau quả Việt bứt tốc

Sau giai đoạn giảm tốc đầu năm, xuất khẩu rau quả Việt Nam đang cho thấy tín hiệu phục hồi rõ nét, đặc biệt trong hai tháng gần đây.
10 nhóm hàng nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam trong 7 tháng

10 nhóm hàng nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam trong 7 tháng

Hết tháng 7/2025, Việt Nam chi gần 252,26 tỷ USD nhập khẩu hàng hóa, tăng 17,9%, tương ứng tăng 38,35 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước, theo thống kê mới nhất của Cục Hải quan.
Xem thêm
toan-phat-group
buu-dien-viet-nam
cong-ty-tnhh-vsl-viet-nam
thaco-thilogi-1-thang-dien-dan-hq-dn

Tin mới

Khởi tố giám đốc doanh nghiệp mua bán trái phép hóa đơn

Khởi tố giám đốc doanh nghiệp mua bán trái phép hóa đơn

Chỉ trong gần 1 năm, một giám đốc doanh nghiệp mua khống 21 tờ hóa đơn trị giá trên 15 tỷ đồng.
Hải quan khu vực II: Chống buôn lậu, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng

Hải quan khu vực II: Chống buôn lậu, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng

Nhiều giải pháp hiệu quả trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, xâm phạm quyền sở hửu trí tuệ của Chi cục Hải quan khu vực II đã được Phó Chi cục trưởng Nguyễn Văn Ổn chia sẻ với phóng viên Tạp chí Kinh tế- Tài chính.
Áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo thuế tối thiểu toàn cầu

Áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo thuế tối thiểu toàn cầu

Chính phủ ban hành quy định về việc áp dụng thuế thu nhập DN bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (thuế tối thiểu toàn cầu).
Lạng Sơn thông tin thực hiện cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa

Lạng Sơn thông tin thực hiện cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa

Ban Quản lý KKT cửa khẩu Đồng Đăng Lạng Sơn vừa thông tin về triển khai thực hiện cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
Tăng cường truy xuất nguồn gốc, đảm bảo chất lượng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu

Tăng cường truy xuất nguồn gốc, đảm bảo chất lượng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính có công điện về việc tăng cường truy xuất nguồn gốc, đảm bảo chất lượng và uy tín sản phẩm nông, lâm, thủy sản Việt Nam XK.
(INFOGRAPHICS): 7 tháng năm 2025 - FDI thực hiện cao nhất cùng kỳ 5 năm

(INFOGRAPHICS): 7 tháng năm 2025 - FDI thực hiện cao nhất cùng kỳ 5 năm

7 tháng năm 2025 vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện tại Việt Nam ước đạt 13,6 tỷ USD, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm 2024, cao nhất của 7 tháng trong 5 năm qua.
(INFOGRAPHICS): Siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh, xuất nhập khẩu vàng

(INFOGRAPHICS): Siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh, xuất nhập khẩu vàng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP về quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu vàng, có hiệu lực từ ngày 26/8/2025.
(INFOGRAPHICS): 7 tháng năm 2025: Xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh

(INFOGRAPHICS): 7 tháng năm 2025: Xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh

Tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 262,44 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm 2024, nhập khẩu đạt 252,26 tỷ USD, tăng 17,9%.
(INFOGRAPHICS): Cơ cấu tổ chức Thuế tỉnh Đắk Lắk

(INFOGRAPHICS): Cơ cấu tổ chức Thuế tỉnh Đắk Lắk

Từ ngày 1/7/2025, ngành Thuế đã ổn định về tổ chức bộ máy, nhân sự của Thuế tỉnh, thành phố để hoạt động thông suốt theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tạp chí Kinh tế - Tài chính giới thiệu đến bạn đọc thông tin cơ bản về nhân sự lãnh đạo, cơ cấu tổ chức Thuế tỉnh Đắk Lắk.
(INFOGRAPHICS): Cơ cấu tổ chức Thuế thành phố Hải Phòng

(INFOGRAPHICS): Cơ cấu tổ chức Thuế thành phố Hải Phòng

Tạp chí Kinh tế - Tài chính giới thiệu đến bạn đọc thông tin cơ bản về nhân sự lãnh đạo, cơ cấu tổ chức Thuế thành phố Hải Phòng.
Phiên bản di động