Chiếm 70% thị phần thế giới nhưng hồ tiêu Việt ngày càng mất giá

14:17 | 20/08/2019

(HQ Online) - Dù đã gần 20 năm chiếm giữ vị trí đứng đầu thế giới về xuất khẩu hồ tiêu, song hồ tiêu Việt Nam đến nay vẫn chủ yếu xuất khẩu thô, giá trị ngày càng sụt giảm.

chiem 70 thi phan the gioi ho tieu viet van ngay cang mat gia Xuất khẩu hồ tiêu vọt tăng về lượng nhưng giảm về giá trị
chiem 70 thi phan the gioi ho tieu viet van ngay cang mat gia Doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu chưa tận dụng tốt ưu đãi từ các FTA
chiem 70 thi phan the gioi ho tieu viet van ngay cang mat gia Dù khởi sắc, giá hồ tiêu vẫn rất khó tăng mạnh
chiem 70 thi phan the gioi ho tieu viet van ngay cang mat gia Hồ tiêu xuất đi Trung Quốc mất giá gần 70% trong khi lượng tăng kỷ lục
chiem 70 thi phan the gioi ho tieu viet van ngay cang mat gia
Xuất khẩu hồ tiêu năm 209 ước đạt trên 250.000 tấn. Nguồn: Internet

Cạnh tranh bằng giá ở phân khúc thấp

Theo Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam: Việt Nam trở thành quốc gia xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới từ năm 2001 với lượng xuất khẩu đạt 56.509 tấn, chiếm 28,3% thị phần. Đến năm 2010, con số xuất khẩu đạt 116.861 tấn và tỷ lệ này tăng lên 43,4%. Năm 2019, ước xuất khẩu hồ tiêu đạt khoảng trên 250.000 tấn và chiếm gần 70% thị phần xuất khẩu hồ tiêu thế giới.

Tuy nhiên phân tích kỹ hơn từ Bộ NN&PTNT cho thấy: Nếu như năm 2016, giá trị xuất khẩu hồ tiêu đạt 176,6 nghìn tấn, tăng 34,3% về khối lượng và tăng 12,9% về giá trị so với năm 2015 thì những năm sau đó đến nay, giá trị xuất khẩu lại đều theo chiều đi xuống.

Cụ thể, năm 2017 giá trị hồ tiêu xuất khẩu ước đạt 1,11 tỷ USD, giảm 21% so với năm 2016; năm 2018, xuất khẩu hồ tiêu đạt 758,8 triệu USD, giảm 32,1%. Nửa đầu năm nay, Việt Nam xuất khẩu được 180.276 tấn với giá trị đạt 463,3 triệu USD, tăng 34,1% về lượng, song lại giảm gần 1% về giá trị so với cùng kỳ 2018.

Hiện có khoảng 200 doanh nghiệp chế biến, kinh doanh hồ tiêu trên toàn quốc, sản phẩm hồ tiêu chế biến chủ yếu gồm các mặt hàng như tiêu đen, tiêu trắng, tiêu nghiền bột,... Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là, cơ cấu sản phẩm hồ tiêu chế biến chưa hợp lý. Tiêu trắng (tiêu sọ) có giá trị gia tăng cao chỉ chiếm 10 - 15% tổng sản lượng. Hồ tiêu Việt Nam chủ yếu vẫn xuất thô, luôn cạnh tranh bằng giá ở phân khúc thấp.

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) chỉ rõ: Việt Nam có khoảng 100.000 ha hạt tiêu cho thu hoạch với năng suất trung bình khoảng 24,7 tạ/ha, tương đương sản lượng khoảng 247.000 tấn. Đáng chú ý, trong khi giá hạt tiêu vẫn ở mức rất thấp thì chi phí sản xuất hạt tiêu lại có chiều hướng tăng. Chi phí sản xuất hạt tiêu năm 2018 của Việt Nam tăng ít nhất 10% so với năm 2017. Trong khi giá bán hạt tiêu lại giảm trên 30%, gây khó khăn rất lớn cho người trồng tiêu.

Về năng suất, 5 năm trước đây, hạt tiêu Việt Nam dẫn đầu thế giới về năng suất và sản lượng. Nhưng trong thời gian hai năm trở lại đây, nhiều quốc gia như Brazil, Ấn Độ, Indonesia trở thành đối thủ cạnh tranh với Việt Nam về sản lượng cũng như chất lượng. Trong đó, đáng quan tâm nhất là hạt tiêu Brazil có chất lượng tốt hơn với 80% lượng bán ra thị trường thế giới đạt tiêu chuẩn hữu cơ.

Chuyển dịch cơ cấu sản phẩm

Bộ NN&PTNT nhận định: Sản xuất hồ tiêu của Việt Nam được đánh giá chưa bền vững chủ yếu do diện tích trồng hồ tiêu ở nhiều vùng tăng nhanh, đặc biệt là ở các vùng không phù hợp, thâm canh quá cao trong giai đoạn giá tốt; công tác giống còn nhiều hạn chế, trong đó có việc nghiên cứu, chọn tạo giống mới, sản xuất giống hồ tiêu sạch bệnh, công tác bình tuyển, công nhận cây đầu dòng và vườn cây đầu dòng chưa được các tỉnh quan tâm thực hiện.

Bên cạnh đó, sản xuất theo hướng GAP, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm còn chưa toàn diện; tổ chức sản xuất, sơ chế và chế biến sâu hồ tiêu còn nhiều hạn chế, chưa phát huy hết tiềm năng, lợi thế của ngành hồ tiêu.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, thời gian tới, giải pháp quan trọng để ngành hồ tiêu phát triển bền vững là phải chuyển dịch cơ cấu sản phẩm, nâng tỷ lệ tiêu trắng xuất khẩu đạt 30-40%, tiêu bột đạt 20% vào năm 2030; đa dạng hóa sản phẩm đáp ứng thị trường yêu cầu chất lượng cao như sản phẩm tiêu hữu cơ, tiêu đỏ, tiêu xay, nhựa hồ tiêu…

Hiệp hội gia vị Mỹ, Đức, châu Âu cũng đã khuyến nghị, trong xu hướng nguồn cung quá lớn, nếu Việt Nam chỉ hướng đến sản xuất hồ tiêu để ăn thì đó là một sự lãng phí. Hồ tiêu làm mỹ phẩm, nước hoa, làm nguyên liệu thứ cấp cho các ngành khác phải là con đường cần tính đến bởi nhu cầu này trên toàn cầu là rất lớn.

Đứng từ góc độ đại diện doanh nghiệp, Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam cho rằng: Việc toàn ngành hồ tiêu phải làm còn là thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp và người nông dân trồng hồ tiêu, tổ chức sản xuất hồ tiêu an toàn, bền vững; tăng cường kiểm soát chất lượng, nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quá trình chế biến, bảo quản để nâng cao chất lượng sản phẩm và đảm bảo an toàn thực phẩm.

Về mặt thị trường, cần tăng cường xúc tiến, mở rộng thị trường, tăng thị phần hồ tiêu Việt Nam chất lượng cao vào các thị trường Đông Bắc Á, Mỹ, EU.

Để đẩy mạnh xuất khẩu cho những tháng cuối năm 2019, Hiệp hội đề nghị ngân hàng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu được vay vốn đủ cho việc thu mua, ứng trước hàng gửi của người nông dân để tạo nguồn nguyên liệu cho xuất khẩu…

Những năm gần đây diện tích hồ tiêu tăng rất nhanh. Năm 2001, cả nước có 35,3 nghìn ha; năm 2010 diện tích 51,5 nghìn ha; đến năm 2017 lên đến trên 151,9 nghìn ha; năm 2018 diện tích hồ tiêu có dấu hiệu giảm dần còn 149,8 nghìn ha và dự kiến năm 2019 khoảng 140 nghìn ha.

Năm 2018, Việt Nam tiếp tục là quốc gia hàng đầu thế giới về sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu khi chiếm trên 40% về sản lượng và trên 60% về thị phần xuất khẩu hồ tiêu. Hồ tiêu Việt Nam xuất khẩu đến trên 105 nước và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Thanh Nguyễn