Tỷ lệ giải ngân thấp làm giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công

15:30 | 24/08/2021

(HQ Online) - Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, tỷ lệ giải ngân thấp làm giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, gây lãng phí nguồn lực, đồng thời, có thể làm mất đi cơ hội tạo ra động lực phát triển cần thiết cho nền kinh tế.

Thủ tướng yêu cầu phấn đấu tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 2021 đạt trên 95% kế hoạch
Kho bạc Hà Nội: Rút ngắn thời gian kiểm soát chi, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công
Kiên quyết chống trì trệ, tiêu cực trong giải ngân vốn đầu tư công
Gian nan giải ngân vốn đầu tư công những tháng cuối năm

Vì sao chậm?

Đề cập đến nguyên nhân của tình trạng chậm giải ngân vốn đầu tư công, Tổng cục Thống kê cho biết, trong thời giãn thực hiện giãn cách xã hội, nhiều dự công trình phải tạm dừng hoạt động do không đảm bảo an toàn sức khỏe cho người lao động trong phòng chống dịch bệnh cũng như phải thực hiện giãn cách trên công trường. Đây là nguyên nhân chủ yếu ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các dự án đầu tư công trong tháng 7/2021.

Cụ thể, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn NSNN của 19 địa phương phía Nam thực hiện giãn cách xã hội trong tháng 7/2021 ước tính đạt 11,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 30,6% tổng vốn và giảm 26,6% so với cùng kỳ năm trước (tháng 7/2020 đạt gần 16 nghìn tỷ đồng, chiếm 30,6% tổng vốn).

Đặc biệt, kế hoạch vốn đầu tư từ nguồn NSNN được giao của TPHCM trong năm 2021 đạt 35,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 7,51% kế hoạch vốn của cả nước. Tuy nhiên do ảnh hưởng của dịch bệnh, vốn đầu tư thực hiện của TPHCM tháng 7/2021 ước đạt 3,2% so với kế hoạch năm 2021, giảm 67,5% so với cùng kỳ năm trước.

Bên cạnh đó, còn tồn tại một số bất cập chưa thể khắc phục triệt để trong công tác giải phóng mặt bằng, chất lượng kế hoạch và công tác chuẩn bị dự án đầu tư công còn nhiều hạn chế, chủ quan, lựa chọn nhà thầu, hoàn thiện các thủ tục đầu tư, năng lực về thẩm định, kiểm tra, giám sát, thi công còn hạn chế, thể chế pháp luật về đầu tư công, xây dựng chưa điều chỉnh theo kịp yêu cầu thực tiễn, quy định về nguồn vốn ODA còn phải phụ thuộc vào quy định của nhà tài trợ gây chậm tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn này. Đặc biệt giá nguyên vật liệu xây dựng tăng đột biến trong thời gian qua cũng ảnh hưởng nhất định đến tiến độ thực hiện của nguồn vốn đầu tư công.

Tỷ lệ giải ngân thấp làm giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công
Do ảnh hưởng của dịch bệnh, vốn đầu tư thực hiện của TPHCM tháng 7/2021 ước đạt 3,2% so với kế hoạch năm 2021, giảm 67,5% so với cùng kỳ năm trước. Ảnh minh hoạ: Internet.

Sớm hoàn thiện khung pháp luật

Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, trong bối cảnh hiện nay, đầu tư công vẫn đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, đó đó việc thúc đẩy giải ngân đầu tư công càng phải được chú trọng. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đã đề ra, chúng ta cần triển khai một loạt các giải pháp. Trong đó, quan trọng nhất là vấn đề hoàn thiện khung pháp luật liên quan đến Luật Đất đai, Luật Đầu tư công có liên quan đến đất đai. Bởi nếu như giá đất của Nhà nước chênh lệch quá lớn với giá thị trường sẽ tạo ra thách thức trong giải phóng mặt bằng và hoàn thiện các dự án đầu tư công theo đúng tiến độ. Đặc biệt, thiếu khung khổ pháp lý cũng sẽ dẫn đến việc chúng ta khó thu hút được những nhà đầu tư có chất lượng tham gia vào các dự án đầu tư công.

“Do đó, cần sớm hoàn thiện khung pháp luật liên quan đến đất đai, nhằm khắc phục những rủi ro cho các dự án đầu tư công liên quan đến đất đai. Ngoài ra, cần xem xét, bổ sung hoàn chỉnh Luật Đầu tư công cho phù hợp với bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ với sự gia tăng của kinh tế số, thương mại điện tử, thanh toán trực tuyến… Tất cả điều đó đòi hỏi khung pháp luật về đầu tư công cũng cần có sự tiến bộ rõ rệt, rõ ràng, đồng bộ để thu hút nhà đầu tư tham gia”, TS. Lê Đăng Doanh nhấn mạnh.

Liên quan đến vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương cho biết, trong tháng 8/2021, Bộ đã nhận được đề xuất của một số bộ ngành, địa phương xin giảm kế hoạch và sẽ tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Đến ngày 30/9, Bộ sẽ có báo cáo tổng thể báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả giải ngân. Đồng thời, thông báo với các bộ, ngành, địa phương nếu có nhu cầu bổ sung thêm sẽ tổng hợp trên cơ sở các đơn vị không có nhu cầu, xin giảm kế hoạch hoặc bị giảm kế hoạch để có cơ sở báo cáo Thủ tướng Chính phủ điều chuyển từ đơn vị này sang đơn vị kia. Năm nay, việc điều chỉnh này phải báo cáo Thường vụ Quốc hội và việc điều chuyển này phụ thuộc nhiều vào các đơn vị giải ngân tốt, và sẽ phải cân nhắc trong thực tiễn để có sự điều chỉnh hài hòa, kịp thời.

Tính chung 7 tháng năm 2021, tổng vốn các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch chi tiết cho các dự án đủ thủ tục đầu tư, đủ điều kiện giải ngân đạt 398,6 nghìn tỷ đồng, bằng 86,4% kế hoạch vốn được giao. Vốn NSNN giải ngân tính đến 31/7/2021 đạt 169,3 nghìn tỷ đồng, bằng 36,7% kế hoạch, giảm 40,67% so với cùng kỳ năm 2020. Bên cạnh một số Bộ và địa phương có tỷ lệ giải ngân vốn từ nguồn NSNN cao, vẫn còn 7 Bộ, cơ quan Trung ương chưa giải ngân kế hoạch vốn và có 2 Bộ, cơ quan Trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 1%.

Xuân Thảo