“Phá sản” bộ sách giáo khoa do Bộ GD&ĐT biên soạn: Vì sao?

08:17 | 14/07/2019

(HQ Online) - Thực hiện Nghị quyết 88/2014/QH13 về đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) thực hiện biên soạn một bộ sách giáo khoa (SGK) từ lớp 1 đến lớp 12, tuy nhiên phương án này đã không thực hiện được.

pha san bo sach giao khoa do bo gddt bien soan vi sao 107958 Đã có 2 nhà xuất bản gửi hồ sơ đăng ký thẩm định SGK lớp 1
pha san bo sach giao khoa do bo gddt bien soan vi sao 107958 Lựa chọn sách giáo khoa mới: Các địa phương ngóng chờ hướng dẫn của Bộ
pha san bo sach giao khoa do bo gddt bien soan vi sao 107958 Hiện có 4-5 đơn vị chuẩn bị sách giáo khoa cho Chương trình GDPT mới
pha san bo sach giao khoa do bo gddt bien soan vi sao 107958 Tránh mua phải sách giáo khoa giả
pha san bo sach giao khoa do bo gddt bien soan vi sao 107958
Để chuẩn bị cho việc phát hành SGK mới, từ ngày 1/7 đến hết 15/7, Bộ GD&ĐT bắt đầu nhận hồ sơ thẩm định SGK lớp 1 của các tổ chức, cá nhân biên soạn. Ảnh: ST.

Vì không đủ người làm

Thực hiện Nghị quyết 88/NQ-QH của Quốc hội, Bộ GD&ĐT chịu trách nhiệm việc biên soạn một bộ SGK từ lớp 1-12 nhằm tránh tình trạng có thể thiếu SGK của một lớp, cấp học hay một số môn học do các nhóm/đơn vị xã hội hóa không "phủ kín" hết. Nhưng trong phần báo cáo trả lời Quốc hội vừa qua, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ cho biết, phương án trực tiếp tuyển chọn tác giả biên soạn bộ SGK không thực hiện được do không đủ ứng viên tham gia. Nguyên nhân là hầu hết các tác giả có khả năng viết SGK đều đã ký hợp đồng với một số nhà xuất bản (NXB) và bắt đầu việc biên soạn từ năm 2018 khi Dự thảo Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể được công bố để xin ý kiến. Nhân sự trong việc biên soạn như biên tập viên, họa sĩ trình bày cũng thuộc biên chế của các NXB nên không thể tham gia với Bộ GD&ĐT.

Để đảm bảo lộ trình đổi mới, Bộ GD&ĐT thành lập Hội đồng quốc gia thẩm định SGK, thông báo rộng rãi để khuyến khích tổ chức, cá nhân biên soạn SGK đăng ký với NXB theo quy định về tiêu chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa SGK. Hội đồng quốc gia thẩm định SGK sẽ thẩm định bản mẫu SGK của các NXB gửi về Bộ GD&ĐT. Sau khi thẩm định, Bộ chỉ đạo và hỗ trợ các NXB trong quá trình hoàn thiện bản mẫu SGK, bảo đảm có ít nhất một bộ SGK đầy đủ môn học, hoạt động giáo dục được phê duyệt, cho phép sử dụng. Đối với SGK lớp 1, thời gian bắt đầu tổ chức thẩm định từ tháng 6; tiếp tục chỉnh sửa, thực nghiệm, hoàn thiện bản mẫu, thẩm định lại theo quy định để được phê duyệt, cho phép sử dụng trước tháng 12, kịp thời tổ chức in, phát hành phục vụ năm học 2020-2021.

Theo ông Thái Văn Tài, quyền Vụ trưởng Vụ Giáo dục tiểu học (Bộ GD&ĐT), Bộ đã sẵn sàng thẩm định SGK. Việc thẩm định SGK thực hiện theo Thông tư 33/2017/BGDĐT ban hành tiêu chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa SGK; tiêu chuẩn, tổ chức cá nhân biên soạn SGK; tổ chức và hoạt động của Hội đồng quốc gia thẩm định SGK. Để các địa phương thuận tiện trong việc lựa chọn SGK đưa vào nhà trường, Bộ GD&ĐT sẽ ban hành thông tư quy định về việc lựa chọn SGK.

GS.TS Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên Chương trình Giáo dục phổ thông mới thông tin: “Hiện có khoảng 4-5 đơn vị đã chuẩn bị SGK, không chỉ SGK lớp 1 mà còn cả SGK lớp 2, lớp 6. Bản thảo SGK lớp 1 đã được hoàn thiện và thực nghiệm, còn riêng bản thảo SGK lớp 2, lớp 6, hiện đang chuẩn bị vẽ tranh minh hoạ và thực nghiệm. Các bộ SGK này sẽ được Hội đồng quốc gia thẩm định, nếu đạt yêu cầu sẽ đưa ra sử dụng”.

Để chuẩn bị cho việc phát hành SGK mới, từ ngày 1/7 đến hết 15/7, Bộ GD&ĐT bắt đầu nhận hồ sơ thẩm định SGK lớp 1 của các tổ chức, cá nhân biên soạn. Hiện tại, Bộ GD&ĐT đã nhận được hồ sơ của 2 NXB gửi về để đăng ký thẩm định SGK lớp 1 theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới. Cuối tháng 7, Bộ GD&ĐT sẽ bắt đầu thẩm định SGK mới.

Các nhà xuất bản gấp rút thực hiện

Thực hiện quy định Luật Xuất bản, đến tháng 12/2017, Bộ Thông tin và Truyền thông đã cấp, đổi giấy phép thành lập cho 37 NXB (chung cho cả hoạt động in, phát hành), chỉ có duy nhất NXB Giáo dục Việt Nam có chức năng xuất bản SGK. Sau khi có chủ trương "Thực hiện xã hội hóa biên soạn SGK, có một số SGK cho mỗi môn học", đến nay, Bộ Thông tin và Truyền thông đã xem xét, bổ sung chức năng xuất bản SGK cho 5 NXB, bao gồm: NXB Đại học Sư phạm Hà Nội, NXB Đại học Sư phạm TP HCM, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, NXB Đại học Vinh và NXB Đại học Huế. Từ khi có chủ trương này, các NXB cũng ráo riết lên kế hoạch biên soạn sách theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới.

Được biết, hiện NXB Đại học Sư phạm (trường Đại học Sư phạm Hà Nội) đang trong quá trình biên soạn SGK mới. Ông Nguyễn Bá Cường, Giám đốc NXB Đại học Sư phạm cho biết, thực hiện chủ trương của chương trình Giáo dục phổ thông mới, NXB đã chủ động xây dựng và chuẩn bị các điều kiện nguồn nhân lực cũng như phương pháp chuyên môn để xây dựng SGK, sách tham khảo Giáo dục phổ thông, giáo trình phục vụ các trường. Với sự chỉ đạo của trường Đại học Sư phạm Hà Nội, NXB xây dựng đội ngũ tác giả, tổ chức việc biên soạn SGK, cũng như tổ chức biên soạn những bộ sách phục vụ bồi dưỡng giáo viên, hướng dẫn theo chương trình Giáo dục phổ thông mới. Theo ông Cường, NXB Đại học Sư phạm đã chuẩn bị tất cả các điều kiện có kỹ thuật, các biên tập viên có chất lượng chuyên môn cao để cùng với các tác giả tham gia biên soạn và hoàn thiện bản thảo SGK.

Để chuẩn bị cho cho chương trình mới, NXB Đại học Sư phạm cũng đã phát hành bộ sách “Hướng dẫn tổ chức dạy học lớp 1 theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới”. Nội dung trọng tâm của bộ sách bao gồm: Phân tích những điểm mới trong chương trình lớp 1 theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới; hướng dẫn tổ chức dạy học các môn học/hoạt động giáo dục lớp 1 theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới (nội dung này giúp giáo viên có thể thiết kế và thực hiện được kế hoạch bài dạy theo yêu cầu cần đạt, đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới); hướng dẫn tổ chức kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh đáp ứng mục tiêu dạy học.

Tương tự, NXB Giáo dục Việt Nam cũng đã phối hợp với các công ty thành viên của NXB gấp rút hoàn thiện bộ SGK theo chương trình mới và gửi hồ sơ thẩm định SGK đến Hội đồng quốc gia thẩm định SGK để được thẩm định.

Nhìn lại quá trình triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông mới, Bộ GD&ĐT đã nhiều lần lỗi hẹn với Chính phủ, Quốc hội và nhân dân. Tháng 11/2017, tại kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XIV, Quốc hội đã thảo luận và quyết định việc lùi thời điểm triển khai áp dụng chương trình giáo dục phổ thông và SGK mới tại Nghị quyết số 88/2014/QH13. Theo Bộ GD&ĐT, việc lùi thời gian còn tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn SGK. Năm 2018, Bộ GD&ĐT lại tiếp tục lùi thời gian thực hiện chương trình SGK mới vào năm học 2020-2021. Lý do Bộ Bộ GD&ĐT đưa ra là thời điểm này, chương trình các môn học trong giáo dục phổ thông mới vẫn chưa ban hành. Đến tháng 6/2019 vừa qua, Bộ GD&ĐT lại báo cáo, phương án trực tiếp tuyển chọn tác giả biên soạn bộ SGK không thực hiện được do không đủ ứng viên tham gia.

 Đỗ Hòa