Lại chuyện đặt tên

08:10 | 22/10/2015

(HQ Online)- Một người bạn hiểu biết sâu sắc về Sài Gòn – Gia Định xưa kể với tôi, cách đặt tên đường ở Sài Gòn trước đây (cũng rất nhiều tên còn được giữ nguyên đến ngày nay) rất hay, đầy ý nghĩa.

Đi từ cửa ngõ vào tới trung tâm Sài Gòn - chị viết - nếu để ý bạn sẽ thấy cả một chiều dài văn minh 4.000 năm lịch sử của nước Việt. Nếu đi từ Bến xe Miền Tây ta sẽ có Hồng Bàng, An Dương Vương, Triệu Đà; Bà Triệu... rồi Lý Nam Đế, Triệu Quang Phục... Tiếp đến là Mai Hắc Đế, Phùng Hưng, Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh; Lý Chiêu Hoàng. Rồi nhà Trần thì Trần Nhân Tông, Trần Hưng Đạo và các tướng quây quần Phạm Ngũ Lão, Trần Khánh Dư... Có người nói vui, chắc để họ vẫn được cùng nhau đàm đạo! Các bến sông có Vạn Kiếp, Hàm Tử. Bến cảng lớn nhất thì đặt tên Bạch Đằng... Vào càng gần trung tâm là khu vực của các danh nhân thời Lê – Nguyễn và hiện đại như Lê Lợi, Lê Lai, Nguyễn Trãi; Nguyễn Hoàng, Minh Mạng, Tự Đức cùng các tướng lãnh nhà Nguyễn có công lớn với dân tộc Võ Tánh, Lê Văn Duyệt...

Phía Bắc khu trung tâm (phía quận 3) là nơi “đóng đô” của vương triều Tây Sơn và “hội quán văn chương” của các nhà văn, nhà thơ, học sĩ. Sau đó, các con đường hướng tâm đều chảy về đại lộ Thống Nhất, đẹp và rộng với quảng trường bao la dẫn thẳng vào Dinh Độc lập.

Hai con đường song song với đại lộ Thống Nhất được mang tên của hai danh nhân đã tạo ra chữ viết của Việt Nam là Hàn Thuyên (chữ Nôm) và Alexandre de Rhodes (chữ Latin, như chúng ta dùng ngày nay).

Nhưng đó là khi thành phố chưa mở rộng, chưa đô thị hóa đến chóng mặt như bây giờ. Nhanh đến nỗi, đã có lúc do chưa kịp nghĩ tên cho phù hợp - khoảng trước năm 2008 - thành phố từng có những đường phố mang tên rất... kỳ, kiểu “Đường bên hông trường Mầm non”, “Đường ven tường rào sân bay”, “Đường kế xí nghiệp đông lạnh”.

Ở Hà Nội, chuyện đặt tên đường thường được cân nhắc rất kỹ (và đa số các trường hợp đã thể hiện sự tinh tế đầy ý nghĩa, như đường Lạc Long Quân nối tiếp Âu Cơ rồi An Dương Vương...), nhưng cũng có những con đường được đặt tên vội vã, cẩu thả. Ở ven hồ Tây, có một xóm biệt thự rất đẹp là nơi đi về thường xuyên của rất nhiều người nước ngoài, có tấm biển tên đường mới toanh: Khu 1,3 ha.

Ấy là chưa kể rất nhiều những khu nhà cao tầng được gọi bằng cái tên rất khó đọc, vốn là ký hiệu bản vẽ thiết kế đi thẳng ra cuộc đời: NO3, NƠ 7... hay tên “rặt Tây” như Le Pont D'or (36 Hoàng Cầu)...

Tên gọi của một con đường, một khu nhà là chuyện không hề nhỏ. Nhà chức trách xin hãy để tâm đúng mức.   

Cẩm Hà