Loạn thị trường “hàng xách tay” - Bài 1: Ra ngõ gặp...“hàng xách tay”

15:08 | 13/06/2017

(HQ Online)- Từ nhiều con phố cho đến ngõ, hẻm, hay đơn giản chỉ cần gõ vài ký tự tìm kiếm trên mạng Internet, thấy nhan nhản, công khai bán “hàng xách tay” có xuất xứ Pháp, Đức, Nhật, Hàn…

loan thi truong hang xach tay bai 1 ra ngo gaphang xach tay

Một cửa hàng chuyên bán "hàng xách tay". Ảnh: Q.H

“Thủ phủ” hàng xách tay

Phố Nguyễn Sơn (Gia Thụy, Long Biên, Hà Nội) được nhiều người biết đến là “phố hàng không” bởi nơi đây tập trung nhiều đơn vị thuộc ngành Hàng không như: Cục Hàng không Việt Nam, Đoàn bay 919... Nay, con phố này được các dân buôn thường xuyên lui tới vì đây là “Thủ phủ hàng xách tay”.

Đi vào trong ngõ 158, đập vào mắt chúng tôi là san sát những tấm biển hiệu bán buôn, bán lẻ hàng xách tay. Một cửa hàng ghi biển “Hàng xách tay Pháp” có bày bán đủ các loại mặt hàng tiêu dùng, từ mỹ phẩm (sữa tắm, dầu gội đầu, kem chống nắng, nước hoa…) đến thực phẩm (hoa quả, rượu…), thời trang (giầy, dép, quần áo, túi xách…)… Chủ cửa hàng cho biết, đa số là bán buôn. Điều dễ nhận thấy ở các cửa hàng này là không in giá bán mà khách hỏi đến sản phẩm nào, người bán sẽ nói giá. “Bọn tôi bán buôn nên không in giá. Anh cứ chọn mặt hàng rồi tôi báo giá” - chủ cửa hàng này giải thích.  Hàng hóa ở cửa hàng này in nơi xuất xứ “made in USA” hoặc “made in Japan”, “made in Korea”. Trên một loạt sản phẩm dầu gội sữa tắm được in tiếng Nhật, tuy nhiên khi phóng viên xem phần xuất xứ lại ghi “made in Thailand”. Chủ cửa hàng vội giải thích: “Đây là hàng sản xuất ở Thái, xuất sang Nhật”.

Phóng viên vào một cửa hàng khác cũng nằm trong ngõ 158 có tên “… hàng xách tay Đức, Pháp, Ý, Nhật, Hàn Quốc”. Dù trên biển hiệu có ghi tên bán buôn-bán lẻ, nhưng khách tìm đến cửa hàng này chủ yếu là mua buôn. Tuy không phải khách quen nhưng thấy chúng tôi ngỏ ý muốn mua hàng với số lượng lớn, chủ cửa hàng cho biết sẵn sàng đáp ứng. Chủ cửa hàng đon đả giới thiệu: “Em cần bao nhiêu hàng chị cũng có. Nếu em mua vài triệu tiền hàng, chị sẽ giảm giá, còn mua từ vài chục triệu tiền hàng trở lên thì sẽ giao hàng đến tận nơi. Cửa hàng nhà chị không chỉ bán buôn cho các chủ cửa hàng xách tay trên phố, mà còn có nhiều khách hàng ở ngoại tỉnh cũng thường xuyên đến đặt hàng”.

Quan sát ở cửa hàng này, các mặt hàng được bày la liệt chẳng khác gì siêu thị mini. Trên bao bì, vỏ hộp các sản phẩm đều được in tiếng nước ngoài, vì vậy, chủ cửa hàng này giúp khách hàng phân biệt xuất xứ hàng hóa bằng các mẩu giấy nhỏ dán trực tiếp trên giá để hàng. Trên mỗi mẫu giấy này có thể hiện dòng chữ viết tay tiếng Việt, lần lượt “Xuất xứ Hàn Quốc” hay “Xuất xứ  Pháp”... 

Rời “thủ phủ hàng xách tay” Nguyễn Sơn, chúng tôi tìm đến một cửa hàng bán hàng xách tay trên phố Trung Kính (Cầu Giấy-Hà Nội). Cửa hàng này biển hiệu chiếm gần như hết diện tích mặt trước cửa hàng, với dòng chữ cỡ lớn: “Hàng xách tay Pháp-Đức-Nhật-Hàn”. Thoạt nhìn bên ngoài khá vắng vẻ, nhưng khi bước vào bên trong, chúng tôi như bị lạc giữa thế giới các loại hàng hóa tiêu dùng. Cửa hàng vài chục mét vuông này lại chứa đến hàng trăm chủng loại mặt hàng gồm: Quần áo, thắt lưng da, ví da, đồng hồ, mỹ phẩm... Cửa hàng này “thứ gì cũng có”, hàng hóa phủ kín từ trên tường nhà xuống mặt đất, chỉ còn một lối đi nhỏ cho khách bước vào chọn hàng. Khách mua hàng khá nhộn nhịp, nhưng chẳng mấy ai mảy may nghi ngờ chất lượng mà mặc định tất cả đều là hàng tốt. Chỉ cần làm một phép tính đơn giản, với số lượng hàng hóa lớn này, có lẽ cần đến hàng trăm, hàng nghìn lượt “xách tay” mới đủ!?

Việc mua bán “hàng xách tay” không chỉ diễn ra sôi nổi trên phố, len lỏi từng ngõ, ngách của Hà Nội mà còn rất phổ biến trên các trang mạng xã hội. Chỉ cần tạo một tài khoản Facebook, đăng tải hình ảnh hàng hóa và để lại số điện thoại liên hệ, bất cứ cá nhân nào cũng có thể trở thành chủ nhân của một cửa hàng bán “hàng xách tay”... Khách tìm mua hàng như chúng tôi chỉ cần tạo một tài khoản Facebook và dễ dàng tìm kiếm có hàng trăm tài khoản rao bán “hàng xách tay”, có hàng trăm nghìn lượt người theo dõi. Không thua kém gì cửa hàng trên phố, “hàng xách tay” được rao bán trên các trang mạng cũng đa dạng, đáp ứng đủ mọi lứa tuổi. Hàng xách tay chủ yếu là thời trang, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, sữa và cả hàng điện tử, phổ biến là điện thoại di động đắt tiền.

Ví dụ ở một địa chỉ Facebook có tên “xachtayhang…”, mỗi người truy cập đều được giới thiệu tham gia các nhóm: “Hội thích mỹ phẩm xách tay…” hay “Hội chuyên dùng hàng xách tay…”, có tới hàng nghìn thành viên tham gia. Chỉ cần thao tác đơn giản trên máy tính, chúng tôi tìm thấy hàng chục loại mỹ phẩm như kem dưỡng trắng da; kem tẩy lông; nước hoa hồng; lăn khử mùi; phấn nước… Tất cả được đăng tải dưới dạng hình ảnh, kèm theo bài viết về công dụng, hướng dẫn sử dụng sản phẩm. Khách hàng có nhu cầu chỉ cần gọi điện đặt hàng, nếu mua với số lượng lớn (từ 10 sản phẩm/mặt hàng trở lên) còn được tặng kèm một sản phẩm bất kỳ hoặc giảm từ 25 đến 50% giá thành.

Sức lan toả các của trang mạng xã hội như Facebook như chắp cánh thêm cho sự sôi động của thị trường “hàng xách tay”. Không dừng ở việc đăng tải các hình ảnh về hàng hóa, để hút thêm khách, các chủ “cửa hàng” trên mạng còn tung ra nhiều chiêu bài quảng cáo bắt mắt bằng cách đăng tải bài viết giới thiệu sản phẩm hay đoạn phim hướng dẫn cách sử dụng sản phẩm. Khi đã trở thành khách “ruột”, chúng tôi còn được tham gia các diễn đàn ngay chính trên mạng xã hội. Tại đây, ai cũng có thể trao đổi mua bán, chia sẻ công dụng, cách dùng mỗi loại sản phẩm, nhất là mỗi khi có hàng mới về…

loan thi truong hang xach tay bai 1 ra ngo gaphang xach tay
Nhiều loại mỹ phẩm bày la liệt trong một cửa hàng bán "hàng xách tay" tại Hà Nội. Ảnh: Q.H.

Nhập nhèm thông tin sản phẩm “hàng xách tay”

Thật dễ hiểu, khi người tiêu dùng có nhu cầu, “sính” “hàng xách tay” thì thị trường đáp ứng, song chất lượng, xuất xứ hàng hóa như thế nào thì cả người mua buôn lẫn mua lẻ đều phải… tự kiểm chứng. Như ở cửa hàng trên phố Trung Kính, chúng tôi được chủ cửa hàng giới thiệu các loại son môi, sữa dưỡng thể, nước hoa… cao cấp còn nguyên hộp khá sang trọng. Chủ cửa hàng cho biết, dòng sản phẩm son môi trên có tên “Whoo”, xuất xứ từ Hàn Quốc được nhiều khách hàng lựa chọn. Tuy nhiên, không giống các sản phẩm NK, mọi thông tin về sản phẩm in trên vỏ hộp đều thể hiện bằng tiếng nước ngoài và không có bất cứ thông tin chính thống của nhà sản xuất bằng tiếng Việt.

Thông thường đối với hàng hóa NK nói chung và mỹ phẩm nói riêng, nếu trên nhãn chưa thể hiện hoặc chưa đầy đủ nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt thì phải có nhãn phụ thể hiện những nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt và giữ nguyên nhãn gốc của hàng hoá. Các nội dung bắt buộc phải thể hiện trên nhãn, gồm: Định lượng; ngày sản xuất; hạn sử dụng; thành phần; thông tin, cảnh báo vệ sinh, an toàn, sức khoẻ; hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản. Ngoài ra, tùy theo tính chất của mỗi loại hàng hóa phải thể hiện trên nhãn hàng hóa các nội dung bắt buộc (quy định tại Điều 12, Nghị định 89/2006/NĐ-CP và các văn bản pháp luật, pháp lệnh chuyên ngành có liên quan). Trường hợp nhãn gốc không thể hiện đầy đủ nội dung, chủ hàng hóa NK phải chịu trách nhiệm bổ sung nhãn phụ trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường. Ngoài ra, trên mỗi sản phẩm NK để lưu thông tại Việt Nam thì phải ghi tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân sản xuất và ghi tên, địa chỉ của tổ chức, cá nhân NK. Hàng hoá của tổ chức, cá nhân làm đại lý bán hàng trực tiếp cho thương nhân nước ngoài NK hàng hoá vào Việt Nam thì ghi tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân sản xuất và tên, địa chỉ của tổ chức, cá nhân làm đại lý bán hàng hoá đó. Căn cứ theo quy định này, đại đa số “hàng xách tay” vi phạm quy định của pháp luật.

Chính sự nhập nhèm về thông tin các loại sản phẩm “hàng xách tay”, kéo theo những hoài nghi về chất lượng mà nó có thể gây ra cho người tiêu dùng. Hơn thế “hàng xách tay” được đưa từ nước ngoài về Việt Nam khi bán ra thị trường sẽ là hàng “3 không” (không có hóa đơn chứng từ, không có thuế-trốn thuế; không được kiểm tra Nhà nước về chất lượng)… sẽ tiềm ẩn nguy cơ về buôn lậu, trốn thuế. Mặt khác, không loại trừ “hàng xách tay” bị làm giả ngay từ nước ngoài hay làm giả ở trong nước để gắn mác “xách tay” bày bán công khai để qua mặt khách hàng.

Cơn lốc “hàng xách tay” đang “phủ sóng” mọi lúc, mọi nơi, đặt ra yêu cầu đối với các lực lượng chức năng cần “để mắt” kiểm soát chặt chẽ loại hàng hóa này nhằm đảm bảo minh bạch thị trường hàng hóa, chống thất thu thuế, ngăn chặn hàng lậu, hàng giả và quan trọng hơn cả là an toàn cho người tiêu dùng.

Quang Hùng